|
Pagina 1 van 4 Concerto Barocco - De kracht van het contrapunt
Concerto Barocco is een vroeg voorbeeld van het meesterlijke samenspel tussen muziek en dans waar het oeuvre van George Balanchine om bekendstaat. “De enig mogelijke voorbereiding voor dit ballet is kennis van de muziek”, aldus de Russisch-Amerikaanse choreograaf, “want Concerto Barocco heeft geen ander onderwerp dan de muziek waarop het wordt gedanst en de persoonlijke vertolking van de dansers.”
Met zijn balletten Concerto Barocco en Ballet Imperial vond George Balanchine in 1941 de definitieve sleutel tot zijn succes. Hield hij zich tot die tijd nog regelmatig bezig met verhalende elementen en/of modern expressionisme in zijn balletten, vanaf 1941 werkte hij vrijwel zonder uitzondering in de neoklassieke, abstracte stijl die hem zou doen uitgroeien tot de grootste choreograaf van de twintigste eeuw.
Concerto Barocco werd oorspronkelijk gemaakt als ‘oefenmateriaal’ voor de leerlingen van de door Balanchine opgerichte School of American Ballet. Haar officiële première beleefde de choreografie in Rio de Janeiro, tijdens een legendarische tournee van Balanchines American Ballet Caravan. Daarna kwam het werk op het repertoire van het Ballet Russe de Monte Carlo en in 1948 was het een van de drie balletten in de openingsvoorstelling van het net opgerichte New York City Ballet.
Nog altijd wordt Concerto Barocco – dat serene poëzie combineert met atletische kracht – wereldwijd uitgevoerd. Gezet op het Dubbelvioolconcert van Johann Sebastian Bach probeert het ballet alleen te interesseren door de choreografische constructie en de behandeling van de muziek. De choreografie bestaat uit drie delen, voor twee vrouwelijke solisten – die in het eerste, levendige deel de twee violen symboliseren –, een mannelijke solist en een corps de ballet van acht vrouwen. Opmerkelijk is de toepassing van het contrapunt in de choreografie: de ene keer gaan de bewegingen van de dansers tegen elkaar in, de andere keer gaat de dans tegen de muziek in. Hierdoor worden het syncopische karakter en de ritmische vitaliteit van Bachs muziek ‘zichtbaar’. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor het corps de ballet, dat van begin tot einde op het toneel aanwezig is.
In zijn gezaghebbende ‘bijbel’ New stories of the great ballets schreef Balanchine naar aanleiding van Concerto Barocco: “Het uitzoeken van muziek voor een ballet is een zaak voor de individuele choreograaf. Een choreograaf die niet is geïnteresseerd in de klassieke dans zal composities van Bach en Mozart alleen maar gebruiken met het oog op theatereffecten; hij zal muziek uitzoeken die rechtstreeks gericht is op zijn doel. Maar als de choreograaf in de ontwikkeling van de klassieke dans een tegenwicht ziet in relatie tot de ontwikkeling van de muziek en als hij beide heeft bestudeerd, dan zal hij voortdurend inspiratie opdoen uit de grote muzikale composities.”
Astrid van Leeuwen
|
